Posts

ଲଇଡ଼ାର ଐତିହାସିକ ବଏଲ ଯାତ୍ରା ଓ ସମଲେଇ ମନ୍ଦିର

Image
ଭାରତୀୟ ସଂସ୍କୃତିରେ ଶକ୍ତି ଉପାସନାର ପରମ୍ପରା ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରାଚୀନ। ଆଦିକାଳରୁ ମଣିଷ ପ୍ରକୃତିର ଅସୀମ ଶକ୍ତିକୁ ମାତୃସ୍ୱରୂପା ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରି ଆରାଧନା କରିଆସିଛି। କାଳକ୍ରମେ ଆଦିଶକ୍ତିଙ୍କର ବିଭିନ୍ନ ରୂପ, ଉପାସନା ପଦ୍ଧତି ଓ ଆଞ୍ଚଳିକ ପରମ୍ପରା ଗଢ଼ିଉଠିଛି। ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶାର ଲୋକଜୀବନରେ ମଧ୍ୟ ଶକ୍ତି ଉପାସନାର ଏକ ସମୃଦ୍ଧ ଐତିହ୍ୟ ରହିଛି। ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶାର ବିଭିନ୍ନ ଯାନିଯାତ୍ରା ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ବଲପୁର ଜିଲ୍ଲାର ଲଇଡ଼ା ଗ୍ରାମର ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ ଦେବୀ ମା' ସମଲେଶ୍ୱରୀଙ୍କ ପୀଠରେ ଆୟୋଜିତ ବଏଲ ଯାତ୍ରାର ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପରିଚୟ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ରହିଛି। ପ୍ରଚଳିତ ଲୋକଶ୍ରୁତି ଅନୁସାରେ, ୧୭୭୦ ମସିହାରେ ତତ୍କାଳୀନ ଜମିଦାର ସମର ସିଂହଙ୍କ ପୃଷ୍ଠପୋଷକତାରେ ଏହି ଯାତ୍ରାର ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା। ମହାଳୟା ଅମାବାସ୍ୟାଠାରୁ ଆଶ୍ୱିନ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ବା କୁମାର ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲୁଥିବା ଏହି ଧାର୍ମିକ ମହୋତ୍ସବ ଲଇଡ଼ା ଅଞ୍ଚଳର ଇତିହାସ, ସଂସ୍କୃତି, ଆଦିବାସୀ ପରମ୍ପରା, ଧାର୍ମିକ ମୂଲ୍ୟବୋଧ ଓ ସାମାଜିକ ଏକତାର ଏକ ଜୀବନ୍ତ ପ୍ରତୀକ। ଏହା କେବଳ ଏକ ଧାର୍ମିକ ଉତ୍ସବ ନୁହେଁ; ବରଂ ଅଞ୍ଚଳବାସୀଙ୍କ ଆସ୍ଥା, ଶ୍ରଦ୍ଧା, ସମର୍ପଣ ଓ ସାମୂହିକ ଅଂଶଗ୍ରହଣର ଏକ ମହାମିଳନ। ଲଇଡ଼ାଗଡ଼ର ଐତିହାସିକ ପୃଷ୍ଠଭୂମି ଲଇଡାର ବଏଲ ଯାତ୍ରାର ଐତିହାସିକ ମହତ୍ତ୍ୱ ବୁଝିବା ପାଇଁ ଏହାର ପ୍ରାଚୀନ ଗଡ଼ ଓ ଜମିଦାରୀ ଇତିହାସ ଉପରେ ଦୃଷ୍ଟିପାତ କରିବା ଆବଶ...

A GRAND EXPRESSION OF SHAKTI WORSHIP AND DIVINE BLESSINGS : The Historic Boil Yatra of Laida

Image
The tradition of Shakti worship occupies a significant and ancient place in Indian culture. Since time immemorial, human beings have revered the infinite powers of nature in the form of the Divine Mother. Over the centuries, various manifestations of the Primordial Divine Energy (Adi Shakti), along with diverse methods of worship and regional traditions, have evolved. Western Odisha, too, has a rich and distinctive heritage of Shakti worship deeply rooted in the lives and traditions of its people. Among the various religious fairs and traditional festivals of Western Odisha, the Boil Yatra, organised at the shrine of Maa Samaleswari, the presiding deity of Laida village in Sambalpur district, holds a unique identity and special prominence. According to local folklore, this festival originated in 1770 under the patronage of the then Zamindar, Samar Singh. Celebrated from Mahalaya Amavasya (the new moon day of Mahalaya) to Ashwin Purnima, also known as Kumar Purnima, this religious festi...

ପଣ୍ଡଲୋଇ ଗ୍ରାମ: ଇତିହାସ, ଜମିଦାରୀ ଐତିହ୍ୟ ଓ ବାବା ବୁଢ଼ାରଜାଙ୍କ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ମହିମା

Image
 ପଣ୍ଡଲୋଇ  ହେଉଛି ପଶ୍ଚିମ ଓଡିଶାର ସମ୍ୱଲପୁର ଜିଲ୍ଲାରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏକ ଐତିହାସିକ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ଭାବେ ପରିଚିତ ଏକ ଗ୍ରାମ । ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହା ରେଙ୍ଗାଲି ବ୍ଲକ ସ୍ଥିତ ନିଶାନଭଙ୍ଗା ପଞ୍ଚାୟତ  ଅନ୍ତର୍ଗତ ଅଟେ । ଏହି ଗ୍ରାମଟି  ରାଜ୍ୟ ରାଜ ପଥ ୧୦  ନିକଟରେ ଅବସ୍ଥିତ ଅଛି, ଯାହା ସମ୍ବଲପୁର ସହରରୁ ପ୍ରାୟ ୩୨ କିଲୋମିଟର ଦୂରରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଏହାର ନିକଟତମ ପ୍ରମୁଖ ସହର ହେଉଛି  ଝାରସୁଗୁଡ଼ା,  ଯାହା ପ୍ରାୟ ୨୨ କିଲୋମିଟର ଦୂରରେ ରହିଅଛି। ଭୌଗୋଳିକ ଭାବେ, ପଣ୍ଡଲୋଇର ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଢୋଡଚୁଆଁ, ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ପୁଡ଼ାପଡ଼ା, ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଆର୍. ଆର୍. କଲୋନୀ ଓ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ମାତୁଆଳି ଜୋର ଅବସ୍ଥିତ।  ଏହାର ଭୌତିକ ସୀମା ସୀମାନ୍ତରୁ ଅଗ୍ରଗତି କରି, ଏହି ଗ୍ରାମ ଗଣ୍ଡ ସମୁଦାୟର ପ୍ରବାସ, ଜମିଦାରୀ ମାଲିକାନାର ପରିବର୍ତ୍ତନ ଓ ବାବା ବୁଢ଼ାରଜାଙ୍କ ପବିତ୍ର ସ୍ଥିତି ସହ ଜଡିତ ଏକ ଗଭୀର ଐତିହାସିକ ଓ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଐତିହ୍ୟକୁ ବହନ କରୁଛି। ପଣ୍ଡଲୋଇର ଇତିହାସ ୧୭୦୦ ଶତାବ୍ଦୀରୁ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ, ଯେତେବେଳେ ଗଣ୍ଡୱାନା ରାଜ୍ୟର ପତନ ଘଟିଥିଲା। ସେହି ସମୟରେ ଗଣ୍ଡ ସମୁଦାୟର ଅନେକ ଲୋକ ଦଳ ଦଳ ହୋଇ ପଶ୍ଚିମ ଓଡିଶାର ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଅନୁପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ। ଗଣ୍ଡ ଜାତିର କିଛି ଦଳ ବର୍ତ୍ତମାନର ପଣ୍ଡଲୋଇ ଅଞ୍ଚଳରେ ବସବାସ କରିଥିଲେ। ସେ ସମୟରେ ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ଘନ ଜଙ୍ଗଳରେ ଆବୃତ ଥିଲା ଓ “କଟଙ୍କ”...

ପୁରୁଣାବସ୍ତିର ଭାଗବତ ମନ୍ଦିର - ବିଶ୍ୱାସ, ସଂସ୍କୃତି ଏବଂ ଏକତାର ଏକ ଜୀବନ୍ତ ପ୍ରତୀକ

Image
  ଝାରସୁଗୁଡ଼ା ଜିଲ୍ଲାର ପୁରୁଣାବସ୍ତି ଅଞ୍ଚଳରେ ଏକ  ପୁରାତନ ଏବଂ ସଜୀବ  ମନ୍ଦିର  ରହିଅଛି। ଏହା କେବଳ ଉପାସନାର ସ୍ଥଳ ନୁହେଁ, ବରଂ ଗତ ଦେଢ଼ ଶହ ବର୍ଷ ଧରି ସଂସ୍କୃତିକୁ ପୋଷଣ କରି, ପରମ୍ପରାକୁ ସଂରକ୍ଷଣ କରି ଆସୁଅଛି । ଝାରସୁଗୁଡ଼ାବାସୀଙ୍କୁ  ନିଜ  ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନ ସହିତ ଯୋଡ଼ି ଏକ ଐତିହ୍ୟର ପ୍ରାଣକେନ୍ଦ୍ର ପାଲଟି ଯାଇଛି । ଝାରସୁଗୁଡ଼ାର ପୁରୁଣାବସ୍ତିରେ  ଜନବସତି ସ୍ଥାପନ ହେବାର ଏକ ଚିତ୍ତାକର୍ଷକ କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ରହିଅଛି ।  ଦ୍ୱାଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ କିଷାନ  ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ଲୋକେ ଯିଏ ବର୍ତ୍ତମାନର ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡର ଛୋଟାନାଗପୁର ଅଞ୍ଚଳର ମୂଳ ବାସିନ୍ଦା,  ଓଡ଼ିଶା ମଧ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ  କରିଥିଲେ  । ସେମାନେ ବେଦ-ବ୍ୟାସ, ବାମଣ୍ଡା ଏବଂ ଝାରସୁଗୁଡା ଭଳି ଅଞ୍ଚଳରେ ବସତି ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ। ଝାରୁ କିଷାନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ଗୋଟିଏ ଗୋଷ୍ଠୀ ବର୍ତ୍ତମାନର ଝାଡ଼େଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର ପରିସର ନିକଟରେ ଏକ ବସତି ସ୍ଥାପନ କରି ରହୁଥିଲେ । ତେବେ ସେହି ସମୟରେ ଏହି ଅଞ୍ଚଲରେ ବହୁତ୍ ଗୁଡ଼ିଏ ଗୁଡ଼ା ଜମିଗୁଡିକ ଥିଲା । ତେଣୁ କିସାନ   ସର୍ଦ୍ଦାରଙ୍କ ନାମ ଝାରୁ  ଓ  ଗୁଡ଼ାକୁ ମିଶାଇ ଏହି  ସ୍ଥାନର ନାମ ଝାରଗୁଡ଼ା ବୋଲି ଲୋକମାନଙ୍କର ମୁଖରେ  ଶୁଣିବାକୁ ମିଳିଥିଲା  ଯାହା ଏବେ ଝାରସୁଗୁଡା ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା  ହୋଇଛି ।  ତ୍ରେୟଦ...

Rudraksha Baba of Western Odisha: The Divine Legacy of Jhadeshwar Mahadev Temple, Singhrapur"

Image
Jhadeshwar Temple of Singhrapur is located about 40 kilometers from Jharsuguda town, near National Highway 200 in the Lakhapada block. A fascinating and divine story is associated with the origin of the sacred Shiva Lingam housed within this temple. Throughout the year, numerous devotees visit this holy site to offer prayers and perform various religious rituals seeking blessings from Lord Shiva. During the Zamindari era, around the 17th century, a local Zamindar named Mitrabhanu Singh ruled over Singhrapur. The site where the temple now stands was previously a pond teeming with fish. A tribal man from the nearby region used to regularly fish in the pond, selling some and consuming some for himself. One day, he was unsuccessful in catching any fish. Frustrated, he blocked the water inflow using mud, stones, and branches, and waited for the water to clear. As the mud water settled, the tribal man discovered a Shiva Lingam submerged at the bottom. Mistaking it for an ordinary stone, he...

ସିଂହାରପୁରର ଝାଡେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର

Image
 ସିଂହାରପୁରର ଝାଡେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର  ଝାରସୁଗୁଡ଼ା ସହରରୁ ପ୍ରାୟ ୪୦ କିଲୋମିଟର ଦୂରରେ  ଲଖପୁର ବ୍ଲକରେ  ଜାତୀୟ ରାଜପଥ ୨୦୦ ପାଖରେ ଅବସ୍ଥିତ  । ଝାଡେଶ୍ୱର ଶିବଲିଙ୍ଗର  ଆବିର୍ଭାବ ବିଷୟରେ ଏକ ରୋଚକ ପୂର୍ଣ୍ଣ କାହାଣୀ ରହିଛି । ଏହି ମନ୍ଦିରରେ ବର୍ଷର ଅନେକ ସମୟରେ ବହୁତ ଭକ୍ତ  ଭଗବାନଙ୍କ  ଆଶିଷ ଓ   ବିଭିନ୍ନ  ପୂଜା କାର୍ଯ୍ଯ ସମ୍ପନ୍ନ କରାଇବାକୁ ଆସିଥାନ୍ତି । ଜମିଦାରୀ ଶାସନ ଚାଲିଥିବା ବେଳେ ପ୍ରାୟ ୧୭ ଶତାବ୍ଦୀରେ  ସିଂହାରପୁରରେ ମିତ୍ରଭାନୁ ସିଂହ ନାମକ ଜଣେ ଜମିଦାର ଶାସନ କରୁଥିଲେ । ପୂର୍ବେ ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ ହୋଇଥିବା ସ୍ଥାନରେ  ଗୋଟିଏ ବଡ଼ ଗାତ ଥିଲା ଓ ସେଥିରେ ଅନେଗୁଡ଼ିଏ ମାଛ ରହୁଥିଲେ । ସେହି ସିଂହାରପୁର ଗ୍ରାମର ଏକ ଭୂୟାଁ ଜନଜାତିର ଏକ ଲୋକ  ଗାତକୁ ପ୍ରାୟ ମାଛ ଧରିବାକୁ ଯାଉଥିଲେ।  ମାଛ ବିକ୍ରି କରିବା ସାଙ୍ଗେ ସାଙ୍ଗେ ନିଜେ ମଧ୍ଯ ସେବନ କରୁଥଲେ । ଗୋଟିଏ ଦିନ ସେହି ଲୋକଟି  ଗାତରେ ମାଛ ଧରିବାକୁ ବିଫଳ  ହେଲା । ଫଳରେ ସେ ଗାତକୁ  ପ୍ରବେଶ କରୁଥିବା ପାଣି ଧାରାକୁ ମାଟି,କାଦୁଆ,ପଥରରେ ଏକ ବନ୍ଧ ତିଆରି କରି  ଟିକେ ସମୟ ପାଇଁ  ଅପେକ୍ଷା କଲା । କିଛି ସମୟ ପରେ ଗାତ ପାଣି ନିର୍ମଳ ହୋଇ ସେହି ଭୂୟାଁ ଆଦିବାସୀ ଲୋକକୁ ପ୍ରଥମେ ଶିବଲିଙ୍ଗର ଦର୍ଶନ ହୋଇଥିଲା ।   ଲୋକଟା ଶିବଲ...

ସାତ ଗଛିୟା - ଏକ ପ୍ରାଚୀନ ଶକ୍ତି ପୀଠ

Image
ଝାରସୁଗୁଡାରୁ ସମ୍ବଲପୁର ଯିବା ରାସ୍ତାରେ, ଖିଣ୍ଡା ଛକ ନିକଟରେ, ସାତ ଗଛିୟା ନାମରେ ଏକ ପ୍ରାଚୀନ ଏବଂ ପୂଜ୍ୟ ଶକ୍ତି ପୀଠ ଅଛି। ଝାରସୁଗୁଡାରୁ ପ୍ରାୟ 18 କିଲୋମିଟର ଏବଂ ସମ୍ବଲପୁରରୁ ପ୍ରାୟ 35 କିଲୋମିଟର ଦୂରରେ ଅବସ୍ଥିତ, ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନଟି ସାତୋଟି  ଗଛରୁ ଏହାର ନାମ ପାଇଛି - "ସତା ଗଛିୟା" ର ଅର୍ଥ "ସାତ ଗଛର "। ସ୍ଥାନୀୟ ପରମ୍ପରା ଅନୁଯାୟୀ ଏହି ସାତୋଟି ଗଛ ସାତ ଭଉଣୀ ଦେବୀଙ୍କ ବାସସ୍ଥାନ, ଯେଉଁମାନେ ପିଢ଼ି ପରେ ପିଢ଼ି ଧରି ଏଠାରେ ପୂଜା ପାଉଛନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ, ମୁଖ୍ୟ ଦେବତା ହେଉଛନ୍ତି ବନଦୁର୍ଗା, ଯାହାଙ୍କ କଳା ଗ୍ରାନାଇଟ୍ ମୂର୍ତ୍ତି ରାମପେଲା ଗ୍ରାମର ପ୍ରାଚୀନ ବନଦୁର୍ଗା ମନ୍ଦିରରୁ ଅଣାଯାଇଥିଲା, ଯାହା ବର୍ତ୍ତମାନ ହୀରାକୁଦ ଜଳଭଣ୍ଡାରର ଜଳ ତଳେ ବୁଡ଼ି ରହିଛି। ସାତ ଗଛିୟାରେ, ଭକ୍ତମାନେ ଦେବୀଙ୍କ ଦଶଟି ରୂପକୁ ପୂଜା କରନ୍ତି - ସାତଟି କାତ୍ୟାୟନୀ ଏବଂ ତିନିଟି ରଣଚଣ୍ଡୀ।  ଏହା ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ ଯେ ବନଦୁର୍ଗା ପ୍ରଥମେ ଏହି ସ୍ଥାନରେ ନିଜକୁ ଆବିର୍ଭାବ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ପରେ, ଲପଙ୍ଗା ଗ୍ରାମରେ ଏକ ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଥିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କରି ରାମଚଣ୍ଡୀ ଭାବରେ ପୂଜା କରାଯାଉଛି। ବାର୍ଷିକ ବାଲି ଯାତ୍ରା ସମୟରେ, ଏକ ଗଭୀର ପ୍ରତୀକାତ୍ମକ ରୀତିନୀତି ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୁଏ। ଜଣେ ମନୋନୀତ ଗ୍ରାମବାସୀର ଏକ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ମନ୍ଦିର ପାଖରେ ଏକ ପବିତ୍ର  (ବେଦୀ) ଉ...